Rite of passage

In het Engels bestaat een mooi woord voor neven/nichten en broers/zussen: siblings. In veel pedagogisch en psychologisch onderzoek bestaat een blinde vlek voor het belang van brussen. Jongens die met oudere zussen opgroeien hebben grote kans dat zij goede zorgende vaders worden. Dat vond Vincent Duyndam in zijn onderzoek naar zorgen vaders. Moeders zijn te dichtbij als rolmodel te dienen hoe als man mee te helpen zorgen voor je kinderen als man. Een oudere zus die voor jou zorgde is wel een voorbeeld. Dat maakt dat jongens die als kind vertroeteld zijn door oudere zussen zelf makkelijker gaan zorgen als zij vader worden.

In mijn eigen geval was mijn Indische schoonvader mijn (onbewuste) rolmodel om te zorgen voor mijn zoontje en dochter toen ik weduwnaar werd. Hij was minstens zo'n goede luierverschoner/vertroetelaar dan mijn schoonmoeder. Later toen mijn kinderen groter waren keek ik terug en ontdekte dat zijn manier van met kleine kinderen omgaan voor mij een voorbeeld was geweest. Mijn eigen vader was een prachtig rolmodel in veel zaken maar niet in zijn traditionele Nederlandse vader/kostwinnerrol.

In grote gezinnen of een familie waar neven en nichten ook als broers en zussen fungeren, voeden kinderen elkaar op. Dat wil zeggen dat oudere kinderen voor jongere zorgen. De bindingen van leeftijdsgenoten met dezelfde oma en opa blijken van groot belang te zijn voor hun ontwikkeling en de vorming van hun identiteit tijdens volwassenwording. Bloed- en sociale verwantschappen zijn daarin bepalend. Antropologisch gezien is goed houdbaar dat identiteit gevormd en onderhouden wordt door de bindingen die je opbouwt en op gang gehouden worden. Vanuit dat perspectief kan identiteit gedefinieerd worden als een dynamische bundel van bindingen die met de levensfasen van een persoon verandert. Daarmee is identiteit een vloeiend geheel van bindingen. (lees meer: identiteit)

Een recent boek dat het belang van familie en sociale bindingen voor de groei van kinderen en volwassenwording van jongeren is: 'Beschermjassen' van Kitlyn Tjin A Djie.