|
Binnenwereld van jongens De innerlijke wereld van jongens is een 'black box'. Toch is die voor het begrijpen van wat zij meemaken en om hen te kunnen ondersteunen cruciaal. Sociale en emotionele veranderingen (omgeving/nurture) zijn geworteld in hun biologische groei (aanleg/nature). Naast het voelen, ervaren en begrijpen wat er in en met hun lichaam (en dus met henzelf) gebeurt zijn er ook belangrijke levensvragen die in hen opkomen. Meer nog dan in andere levensfasen spelen religieuze en existentiële (zijns) vragen een belangrijke rol in het leven van jongens. Meestal meer dan ouders en begeleiders beseffen. Als zij geen omgeving hebben waar zij voldoende vertrouwen voelen om over deze vragen te beginnen kunnen onnodige spanningen en dilemma's ontstaan. Vragen over hun eigen dood, die van ouders en familieleden, over leven na de dood, over kosmos, over wat het met je doet als je als je met een meisje vrijt uit liefde. Lichaamswereld Het lichaam liegt nooit schreef psychomotorisch therapeut Ted Troost in 1990. Belangrijke lichamelijke veranderingen worden veroorzaakt door een enorme verhoging van het mannelijke geslachtshormoon testosteron (hyperlink naar verklarende woordenlijst). Nieuwsgierigheid, kwetsbaarheid en irrationele angsten wisselen elkaar af bij deze vragen. Jongens moeten meer moeite doen om over wat zij voelen te spreken dan meisjes (lees meer 1) (lees meer 2) (verdieping via Delfos). Voelen wat er in je lichaam gebeurt en zeker daarover spreken is moeilijk voor jongens. Hoewel de meeste jongens moeite hebben over wat zij voelen te praten is toegang tot hun binnenwereld toch van belang voor hun proces van volwassen worden en meer zelfstandig worden. Net zoals bij alle mensen hebben jongens zelf weinig 'bewust' toegang tot hun binnenwereld. Het leven speelt zich grotendeels buiten ons directe bewustzijn af. Ook volwassenen maar kunnen niet elke minuut bewust zijn van wat hun overkomt en wat ze doen. Omdat jongens net beginnen ´over zichzelf na te denken´ is de weg naar binnen nog moeilijker. Zij ´spreken´ via hun gedrag. In wat zij doen drukken zij uit wat ze niet kunnen zeggen. Hun binnenwereld te begrijpen vraagt een andere benadering dan ´wat logisch is´ (rationele) en spreken (verbaal). Voor alle volwassenen is het moeilijk om zich in te leven in het leven van adolescenten. Moeders hebben meer moeite met jongens en vaders met dochters. Als een vader of opa zich wel kan verbinden met zijn eigen jeugd als hij met zijn kleinzoon praat, helpt dat de jongen om toegang te krijgen tot zijn binnenwerelden. Mentale binnenwerelden Psychologie en psychotherapie hebben de afgelopen 50 jaar veel invloed gekregen. ´Introspectie´, ´reflectie´ en ´zelfreflectie´ zijn vanzelfsprekende kenmerken geworden voor veel Nederlanders. Deze mentale manier om binnenwerelden te verkennen is deel geworden van onze westerse socialisatie en ons dagelijkse leven . Op school, in veel beroepen en in familie- en liefdesrelaties worden op deze vaardigheden steeds vaker een beroep gedaan. In de meeste gevallen is zelfreflectie zoeken naar het hoe en waarom je de dingen die je voelt, doet en denkt. Verwachting is bij introspectie en reflectie is dat wat je overkomt en hoe je handelt begrijpelijker wordt. Van jonge mannen wordt in deze tijd verwacht dat zij ´over zichzelf nadenken´ en hun handelen proberen aan te passen al naar gelang de situatie. Deze toegenomen verwachtingen kunnen bij jongens extra stress opleveren. Religieuze en spirituele binnenwerelden Iets waar ouders en begeleiders nog moeilijker toegang tot hebben is de mentale en zielswereld van jongens. Toch gebeurt er tijdens hun volwassenwording erg veel in hun binnenwereld. Het hangt af van de familie en gemeenschap af op welke manier er aandacht voor dit deel van hun binnenwereld is. In het ´persoonlijke´ christendom is er tegenwoordig bijvoorbeeld meer ruimte om diepere religieuze belevingen en ervaringen te hebben. Jongens uit deze families krijgen een cognitief (talig) kader mee of zij daar nu gebruik van maken of niet. In ´strikt´ niet-gelovige (seculiere) families bestaat dat kader niet (meer) op een godsdienstige manier. Voor jongens uit deze families zijn existentiële vragen natuurlijk ook aanwezig. Zij maken thuis echter geen kennis met een manier van woorden geven aan hen innerlijke spirituele ervaringen. Wel kunnen in seculiere familie beeldende kunst, muziek, literatuur en poëzie dergelijke kaders bieden. Een toenemend aantal Nederlandse gezinnen zoekt en vindt spirituele ervaringen in de natuur en/of via oorspronkelijk niet-westerse vormen van inkeer en meditatie. Dat kunnen vele vormen zijn zoals Indiase en Chinese meditatievormen maar ook meer actieve vorm van ´naar binnen gaan ´ zoals Tai Chi, Qiqong en Yoga. Jongens hebben meestal geen boodschap aan deze binnenwaarste oefeningen. Toch hebben sommige gevechtskunsten zoals Kung Fu, Wu Shu en Aikido wel degelijk introspectieve en spirituele aspecten. Wat te doen? De drie wegen die naar binnen leiden overziend biedt wat je meekrijgt van je ouders de meeste kans om regelmatig 'naar binnen te gaan'. In het gezin en in hun (religieuze/etnische) gemeenschap aanwezige cognitieve kaders helpen hen daarover meer bewustzijn te krijgen. Sporten waar mentale en spirituele aspecten centraal staan kunnen daarom van groot belang zijn voor jongens om mee toegang te krijgen tot hun binnenwerelden. Teamsporten waar spelers afhankelijke zijn op optimaal te presteren zijn voor jongens prima vormen om meer zelfreflectie te ontwikkelen. Praten over gevoelens kost jongens veel moeite. Praten over actie, over wat zijn hebben gedaan is makkelijker. Met geduld en de juiste momenten en houding krijg je als ouder en begeleider jongens aan het praten over zij hebben meegemaakt op een training, tijdens een wedstrijd, een toernooi, een dansfeest etc... Om niet alle jongens over een kam te scheren blijken een aantal van hen in staat en geïnteresseerd om via passieve en actieve meditatie meer van hun binnenwerelden te leren kennen. Voor jongens is daarbij meestal doorslaggevend dat ouders hen daar van kleins af aan in meenemen. Je eigen jeugd terugvinden Een belangrijke observatie is dat het voor de meeste ouders en begeleiders jongens vanuit hun eigen adolescentie aan te sluiten bij de leefwereld van hun zoon of pupil. Boeken en films van Alice in Wonderland en Peter Pan kunnen ons goed helpen om onze jeugd weer toegankelijk te maken via onze eigen binnenwereld. In de song van Roger Waters ´Comfortably Numb´ komt een refrein voor dat weergeeft hoe moeilijk het is om als volwassene terug te gaan naar hoe jij de wereld als kind beleefde. Voor live uitvoering Pink Floyd klik hier). Als kind zag ik iets wegvloeien When I was a child I caught a fleeting glimpse,
vanuit mijn ooghoek Out of the corner of my eye.
Ik draaide mij om maar het was weg I turned to look but it was gone.
Ik kan mijn vinger er niet achter krijgen I cannot put my finger on it now.
Het kind groot, de droom is weg The child is grown, the dream is gone.
Ik ben comfortabel ongevoelig geworden I have become comfortably numb. |
Jongens en hun binnenwereld